A small step for man
Voetafdruk tart Amerikaanse prehistorie
Noorderlicht, 5 juli 2005
Britse geoarcheologen hebben in Mexico voetafdrukken gevonden in vulkanische as . Twee jaar na de vondst komen ze nu met de schokkende datering: de afdrukken zijn 40.000 jaar oud. Die uitspraak werpt het gangbare beeld van de kolonisatie van Amerika omver. “Dit is een ongelofelijk controversiële vondst,” weet onderzoeksleidster Silvia Gonzalez.
Twee jaar geleden was de van oorsprong Mexicaanse geoarcheologe Silvia Gonzalez terug in Mexico met haar collega David Huddart van de John Moores Universiteit uit Liverpool. Ze waren er om de geologie van gebied rond het Valsequilo meer in kaart te brengen. Ze liepen er tussen twee archeologische vindplaatsen en kwamen bij een grijze vlakte terecht. Na een meter bleef Silvia geschokt staan. “Ik voelde me als door de bliksem getroffen,” vertelt ze nu aan de New Scientist. Het hele veld was bedekt met voetstappen. Voetafdrukken van volwassenen, kinderen, vogels, katten en honden.
De vlakte maakt deel uit van een steengroeve buiten de stad Puebla, 130 kilometer ten zuidoosten van Mexico-City. De voetafdrukken liggen er open en bloot. Duizenden steenhouwers en nog meer fietsende toeristen zijn er al langsgekomen, maar niemand zag er iets bijzonders in. Tot twee jaar geleden.
Silvia Gonzalez denkt dat er ooit mensen door de as liepen van de nabij gelegen vulkaan Cerro Toluquilla. De as zou daarna onder invloed van water als cement verhard zijn en kort daarna onder het stijgende water verdwenen. Vervolgens raakten ze bedekt onder een groeiende laag sediment.
De verspreiding van de mens over de wereld op basis van mtDNA-onderzoek. De vroegste tak naar Amerika geldt als omstreden
Oude menselijke sporen in Amerika zijn al gauw controversiële vondsten, zeker als ze ouder zijn dan 15.000 jaar. De gangbare theorie is namelijk dat de eerste immigranten Amerika tussen 10.000 en 15.000 jaar geleden bereikten via de landtong bij de Beringstraat tussen Siberië en Alaska. Die landtong lag toen, aan het eind van de ijstijd, boven water. Daardoor zouden de immigranten de reis te voet hebben kunnen maken.
Een ijkpunt in de Amerikaanse archeologie zijn de langgerekte pijlpunten die vanaf 13.500 jaar geleden overal in Noord-Amerika voorkomen. De pijlpunten en de bijbehorende cultuur zijn vernoemd naar de eerste vindplaats Clovis (1932) in Nieuw Mexico. Nog ouder, en ook enigszins omstreden, zijn de vondsten van ruïnes en stookplaatsen in het Chileense Monte Verde die op 14.500 jaar geleden gedateerd zijn. Dat kan nog net. Alles wat ouder is dan dat, is strijdig met immigratie langs de Beringstraat en dus controversieel.
Met die kennis in het achterhoofd heeft het team van Silvia Gonzalez twee jaar de tijd genomen om de voetafdrukken te dateren. In die periode hebben ze een spectrum van verschillende technieken gebruikt. De doorbraak kwam van schelpresten in het sediment vlak boven de voetafdrukken. De schelpen waren volgens de koolstofdatering 38.000 jaar oud. Daarna heeft Tom Higham van de Universiteit van Oxford met andere technieken bepaald hoe oud het zand was en de voorkomende isotopen onderzocht. Alles wees in dezelfde richting. “De voetstappen zijn duidelijk ouder dan 38.000 jaar”, weet Higham nu. En dat is dus minstens 25.000 jaar te vroeg.
Gisteren maakte onderzoeksleidster Silvia Gonzalez de resultaten bekend tijdens de Sumer Science Exhibition van de Royal Society in Londen. Haar artikel moet nog verschijnen in het blad Quaternary Science Review. Maar de storm van controverse begint al op gang te komen.
De datering lijkt waterdicht, maar op de vondst zelf is wel kritiek. Zo zegt de geochronoloog Paul Renne van de Universiteit van Califonië in Berkeley tegen de nieuwsdienst van Nature: “Ik heb ze van dichtbij gezien, maar ik denk niet dat het voetstappen zijn.” Teamlid Matthew Benett van de Universiteit van Bournemouth houdt vol: “De voetafdrukken voldoen aan de criteria die in 1976 zijn opgesteld naar aanleiding van de afdrukken bij Laetoli in Tanzania.” En Silvia Gonzalez is voorzichtig geworden: “Ik geloof dat het voetsporen zijn, maar we moeten het verder uitzoeken.”
Hoe mensen 40.000 jaar geleden al in Mexico terecht zijn gekomen blijft onderwerp van speculatie. Gonzalez heeft er wel idëeEn over en op de website over het onderzoek doet ze die ook uit de doeken. Ze denkt dat de eerste immigranten kustvaarders zijn geweest die eilandhoppend vanuit Siberië via Alaska de kust van de Stille Oceaan zijn afgezakt. Ze wil die hypothese testen met genetisch onderzoek naar de verwantschappen van uitgestorven jagersstammen aan de westkust.
Recent onderzoek naar de menselijke migratie op basis van het DNA uit mitochondriëen (de energiecentrales binnen een cel) wijst ook op een vroege migratie (tussen 24.000 en 36.000 jaar geleden) vanuit Siberië naar Amerika. Tot nu toe werd dat niet erg serieus genomen omdat er geen archeologisch bewijs bestond voor zo’n vroege bewoning in Amerika. Mogelijk gaat dat nu veranderen.
Test pagina heelal
Ik wil kijken onder welke categorien dit werkt…
